Adv K D Sheladiya - Arbitrator & Advocate

ગામડાઓની જમીનોની માપણી અંગે સંપૂર્ણ માર્ગદર્શન

Hits: 2452

જિલ્લા ઇન્સ્પેકટર જમીન રેકર્ડ (ડી.આઇ.એલ.આર.) કચેરી ખાતે સરવે નંબરની માપણી અંગે અરજી કરવા માં આવે છે. અરજી કર્યા બાદ જિલ્લા ઇન્સ્પેકટર જમીન રેકર્ડ સ્થળ પર આવી તમારા સર્વે નંબર મુજબ ની માપણી કરી ખૂંટા ખોડી આપે છે. જે માપણી કરવામાં આવી હોય છે તે આજુ બાજુ ના તમામ ખેતર ના માલિકો, સરપંચ, તલાટી અને ગામ લોકો ને માન્ય રાખવી પડે છે.

જમીન માપણીના હેતુઓ:

ખાતેદાર મુખ્યત્વે નીચે જણાવેલ હેતુઓ માટે જમીન માપણી કરાવવા હોય છે.

(1) પોતાના ખેતરની સરકારના રેકર્ડ મુજબની હદ જાણવા માટે
(2) લાગુ સરવે નંબરના માલીકે પોતાના ખેતરમાં દબાણ કરેલ છે કે કેમ?
(3) ખેતરની ચતુરસીમા અને બાઉન્ડ્રી માર્ક (બાણ) જાણવા માટે, ક્ષેત્રફળ જાણવા માટે
(4) ખેતરોના ભાગ / હિસ્સા કરાવવા
(5) જમીનોની બીન ખેતી થતાં
(6) કલેક્ટરશ્રી તરફથી જમીન ગ્રાન્ટ થતાં
(7) સરકારી જમીન લીઝ / ભાડા પટ્ટા પર મેળવવા અગાઉ

આ ઉપરાંત સરકારી કામે પણ જમીન માપણી કરવામાં આવે છે. જેમાં મુખ્યત્વે જાહેર હેતુઓ માટે સંપાદન કરવામાં આવતી જમીનોની માપણી જેવી કે રસ્તા, કેનાલ, રેલ્વે, ઔધોગિક સંકુલ, સ્મશાન, રમતા-ગમત વિગેરે



જમીન માપણીની પઘ્‍ઘતિ:

એક વખત માપણી થયેલી હોય તેવી જમીનની ડીટેઇલ માપવા પ્લેન ટેબલ અને મેઝરટેપ વડે કરવામાં આવે છે. માપણી કરતા અગાઉ સરવેયર જે તે સરવે નંબર માટે ખાતેદારના પ્રત્યક્ષ કબજા મુજબ નિશાન (ખાડા) કરાવે છે ત્યાર બાદ ચોક્કસ રેખા પર મીટરમાં માપ લઇ માપણી શીટ પર ખેતરોની આકૃતી તૈયાર કરે છે.

બે હેક્ટર જેટલી જમીન માપણી આશરે ત્રણ કલાક જેટલો સમય જાય છે. માપણી જો બે એકર કરતાં ઓછા ક્ષેત્રફળ વાળુ ખેતર હોય તો ૧ સે.મી. = ૫ મીટરના સ્કેલમાં અને બે એકર (.૮૦૯૪ હેક્ટર) કરતાં વધારે હોય તો ૧ સે.મી. = ૧૦ મીટરના સ્કેલમાં કરવામાં આવે છે.

અરજીનો નમુનો

જોવા અહી ક્લિક કરો : અરજીનો નમુનો



ડી.આઇ.એલ.આર. કચેરીના સર્વેયરની કામગીરી:

જે તે ખાતેદારને અગાઉથી માપણીની તારીખ લેખીતમાં જણાવે છે. સર્વેયર જે ખાતેદારની માપણી માટે અરજી હશે તેના સરવે નંબરના માપ દર્શાવતો નકશો (ટિપ્પણ) તથા આજુ બાજુના સરવે નંબરના નકશા લઇ ખેતર પર / સ્થળે આવશે.

ખાતેદાર અને લાગુ સરવે નંબરના ખાતેદાર અને ગામના વડીલ (હાજર રહેશે તો)ની હાજરીમાં ખાતેદારનો સ્થળે જેટલો પ્રત્યક્ષ કબજો હશે તેના પર ખેતર ફરતાં નિશાન બનાવતા ખાડા કરે છે.

ત્યાર બાદ પ્લેન ટેબલ અને ૩૦ મીટરની ટેપની મદદથી ઉપર મુજબના ખાડા પર ઝંડી ટેકવી માપણી કરે છે. સામાન્ય રીતે એકથી બે હેક્ટર જેટલી જમીન માપતાં ત્રણ કલાક ઉપરાંતનો સમય થાય છે.

માપણી થયા બાદ કચેરીમાંથી લાવેલા રેકર્ડ આધારે મેળવણી કરી તે આધારે અરજદારનો જવાબ તથા જે તે સરવે નંબરની હદ બતાવે છે અને જરૂર જણાયે ખાડા કે નિશાન કરાવે છે. સ્થળે કરેલ કામગીરીનું પંચનામું પણ કરે છે અને આ રેકર્ડ કચેરીમાં પરત કરે છે. જે આધારે અરજદાર માપણીના શીટની નકલ મેળવી શકે છે.

જમીન માપણી કરવા અંગેની ટેકનોલોજી અને સાધનો ઝડપથી બદલાઇ રહ્યા છે અને અધતન થઇ રહેલ છે. આધૂનિક માપણીના મશીનો થકી ઝડપથી, વધુ ચોક્સાઇથી મોટા વિસ્તારમાં માપણી શક્ય બને છે.

રાજ્યમાં હાલ રી-સરવે કામગીરી તમામ ૩૩ જિલ્લામાં અમલી છે. જે ગામનું રેકર્ડ આખરી થઇ પ્રમોલગેટ થાય તે તમામ ગામમાં હવે પછી પ્લેન ટેબલ અને ૩૦ મીટર ટેપને બદલે ઇલેક્ટ્રોનિક્સ ટોટલ સ્ટેશન મશીન અને ડીફરન્શીયલ ગ્લોબલ પોઝિશનીંગ સીસ્ટમ (ડી.જી.પી.એસ.) મશીન જેવા આધૂનિક માપણીના સાધનો વડે જ માપણી કરવામાં આવશે.



જમીન માપણી સમયે ખાતેદારના હક્કો અને ફરજો:

સર્વેયરે માપણી માટે જે તારીખ જણાવી હોય તે તારીખે જમીનમાં ખાડા કરવા નાની કોદાળી, ગીચ ઝાડી ઝાંખરાં નડતર હોય તો તે કાપવા ધારીયા તથા માપની સમયે સર્વેયરને મદદા કરવા એક-બે મજૂર ખાતેદારે પુરા પાડવાના હોય છે. સર્વેયરને પોતાનો કબજો ક્યાં છે તે સ્થળે ફરીને બતાવવાનો હોયા છે.

આજુબાજુના સરવે નંબરના ખાતેદારો અને ગામના આગેવાનોને માપણી સમયે હાજર રાખવાની ફરજ છે. માપણી કામગીરી શાંતીથી પૂર્ણ થાય તે સારૂ સરવેયરને સહકાર આપવાનો હોય છે તથા સોલેહ શાંતિ જળવાઇ રહે તે જોવાની ફરજ છે.

માપની પૂર્ણ થયા બાદ પોતાના ખેતરના / સરવે નંબરની હદ જાણવાનો હક છે. અન્ય / લાગ્ય સરવે નંબરના ખાતેદારે દબાણ કરેલ હોય તો તે કેટલુ છે તે જાણવાનો તેનો હક છે. સરવેયર તરફથી માપણી અંગેના પંચ રોજકામમાં સહી કરવાની ફરજ છે.

આ ઉપરાંત સરવેયરે નિયત કરેલ તારીખે કોઇપણ કારણસર માપણી શક્ય ન હોય તો કચેરીને અગાઉથી જાણ કરવાની ફરજ છે.

ફીના દર

જોવા અહી ક્લિક કરો : ફીના દર



અરજી કોણ કરી શકે છે?

ગામના રેકર્ડમાં ગામ નમૂના નંબર 7-12માં જેમનું નામ ચાલતું હોય તે કબજેદારે જે જિલ્લામાં જમીન આવી હોય તે જિલ્લા ઈન્સ્પેકટર, જમીન રેકર્ડને અરજી કરવી જરૂરી છે.

અરજીમાં શી શી વિગતો જણાવવી જરૂરી છે ?

પરિશિષ્ટ વિભાગમાં પરિશિષ્ટ નં.ર ના નમૂનામાં અરજી કરવી, અરજદાર પછાત વર્ગ એટલે કે અનુસૂચિત જાતિ/જનજાતિના ન હોય તો અરજી ઉપર રૂ. 3/- નો કોર્ટ ફી સ્ટેમ્પ લગાડવો જરૂરી છે. પછાત વર્ગના હોય તો કોર્ટ ફી સ્ટેમ્પો લગાડવાની જરૂર નથી.

અરજી સાથે શું જોડવું ?

(1) અરજીનો નમૂનો
(2) ગા.ન.નં. 7-12નો તાજેતરનો ઉતારો સામેલ કરવો.
(3) બાજુના ખેતરવાળાએ દબાણ કર્યું હોવાની શંકા હોય તો કઇ દિશાના કયા ખેતરવાળાએ દબાણ કર્યાની શંકા છે અને અંદાજે કેટલું દબાણ છે તેની અંદાજી આકૃતિ દશાર્વવી. જો આકૃતિ દશાર્વવાનું શકય ન હોય તો કઇ દિશાના કયા ખેતરવાળાએ દબાણ કર્યું છે તે જણાવવું. જો ફકત હદની ખાતરી કરાવવા પૂરતી જ અરજી કરવાની હોય તો તેમ સ્પષ્ટ જણાવવું.

અરજી રૂબરૂમાંઆપી શકાય કે સાદી ટ્પાલથી મોકલવાની છે કે રજિસ્ટર્ડ પોસ્ટથી મોકલવી ?

અરજી ડી.આઈ.એલ.આર કચેરી એ રૂબરૂ આપી શકાય છે. જો રૂબરૂ ન આપવી હોય તો સાદી ટપાલ દ્વારા પણ મોકલી શકાય. પરંતુ સાદી ટપાલમાં અરજી ગેરવલ્લે જવાની શક્યતા છે અને જિલ્લા ઈન્સ્પેકટર, જમીન રેકર્ડને મળે નહીં તો તે માટે જિલ્લા ઈન્સ્પેકટર, જમીન રેકર્ડની કોઇ જવાબદારી રહેતી નથી. જો કે અરજી રજિસ્ટર્ડ પોસ્ટ થી પણ મોકલી શકાય છે.

માપણી ફીની રકમ તિજોરીમાં જમા કરાવવી પડે ? આમાં અરજદારનો સમય બચી શકે તે રીતે જમા કરાવવા માટે અન્ય કોઇ વ્યવસ્થા ખરી?

ગામ નમૂના નં. 7-12ના ઉતારા સહિતની સંપૂર્ણ વિગતો દશાર્વતી અરજી જિલ્લા ઈન્સ્પેકટર, જમીન રેકર્ડની કચેરીમાં રૂબરૂમાં આપી જિલ્લા ઈન્સ્પેકટર, જમીન રેકર્ડની કચેરીમાં પણ માપણી ફીની રકમ ભરી શકાય છે, જે મળ્યા બદલની પહોંચ આપવામાં આવે છે, તેમજ માપણીની અરજી ઉપર ફી મળ્યા બદલની નોંધ પણ રાખવામાં આવે છે.

માપણી અરજી મોકલ્યા પછી તે જીલ્લા ઇન્સ્પેક્ટર, જમીન રેકર્ડની કચેરીમાં મળે ત્યાર બાદ કેટલા સમયમાં માપણી કરી આપવામાં આવે છે ?

જિલ્લા ઈન્સ્પેક્ટર, જમીન રેકર્ડની કચેરીમાં માપણી માટેની અરજી મળ્યેથી તે ચકાસવામાં આવે છે. જો કોઇ માહિતી અધૂરી હોય અગર જરૂરી હોય તો તે મોકલવા અરજદારને તેની લેખિત જાણ કરવામાં આવે છે અને તે માહિતી મળ્યા પછી અરજીને તાલુકાવાર માપણી કેસોના રજિસ્ટરમાં નોંધવામાં આવે છે અને ક્રમાનુસાર સરવેયરોને માપણી માટે સોંપવામાં આવે છે. ક્રમાનુસાર માપણી કરવાની સ્થાયી સૂચના છે. ચોમાસા સિવાયની ઋતુમાં માપણી ક્રમાનુસાર કરી આપવામાં આવે છે.



સર્વેયરને માપણીના પ્રકરણો માપણી માટે આપવામાં આવે તે પછી સરવેયર માપણી માટે ક્યારે આવશે તેની કેવી રીતે ખબર પડે ?

સર્વેયર દ્વારા અરજદારને છાપેલા ફોર્મમાં સાત દિવસની લેખિત નોટીસ મોકલવામાં આવે છે. તેમાં માપણી માટેની તારીખ અને સમય લખવામાં આવે છે. જે સમય દરમિયાન અરજદાર ના ખેતર ના સ્થળે અધિકારીઓ આવી ને ખેતરની માપણી કરે છે.

લાગુ સરવે નંબર કે જેના માલિકે દબાણ કરેલું હોય છે તેમને ખબર આપવામાં આવે છે ખરી ?

હા, ગામના તલાટી-કમ-મંત્રી મારફતે તેમને સાત દિવસ અગાઉ માપણી વખતે હાજર રહેવા જણાવવામાં આવે છે.

સર્વેયર સ્થળે માપણી કઇ રીતે કરે છે ?

સર્વેયર સ્થળે અરજદારના ખેતરના હદ નિશાનો જેવાકે બાણ, પત્થર ના ખુંટ, વાડ વગેરેનો આધાર લઇને પ્રત્યે‍ક્ષ કબજા મુજબ પ્લેન ટેબલ પઘ્ધતિથી માપણી કરે છે. તે માપણી મુળ સરવેના વખતને સોથી વધુ આધારભુત રેકર્ડને માપણીના સ્કેલમાં મેળવણી કરે છે તથા સુસંગત રીતે હદ નક્કી કરે છે. દબાણ હોયતો તેની વિગતો તથા ક્ષેત્રફળ સમજુતિમાં દર્શાવે છે.

લાગુ ખેતરના માલિકે દબાણ કર્યુ હોય અને સર્વેયરે તે નક્કી કરી આપ્યુ હોય તે પ્રમાણે સર્વેયર કબજા સોંપણી કરી શકે ?

સર્વેયર ફકત હદ જ નક્કી કરી આપે છે. કબજા સોંપણીનું કામ તેમની ફરજમાં આવતું નથી.

તો દબાણવાળી જમીનનો કબજો કોણ સોંપે ? અને તે માટે શું કરવું ?

દબાણવાળી જમીનનો કબજો મેળવવા મામલતદાર કોર્ટ એકટ હેઠળ મામલતદારને અરજી કરવાની હોય છે. મામલતદારના હુકમ અન્વયે સર્કલ ઈન્સ્પેકટર કબજો સોંપી શકે.

Facebook Comments

તમે લેખ www.kdsheladiya.com ના માધ્યમથી વાંચી રહ્યા છો, અમારો લેખ વાચવા બદલ આપનો આભાર. જો તમને લેખ ગમ્યો હોય તો શેર કરી વધુમાં વધુ લોકો સુધી પહોંચાડો અને તમારા પ્રતિભાવો કોમેન્ટમાં આપજો.

જાહેર સૂચના: કોઈ પણ વ્યક્તિ-વેબસાઈટ કે સોશિયલ મીડિયા યુઝરે અમારો આ આર્ટિકલ અમારી લેખિત પરવાનગી વિના કોપી કરવો નહિ કે આ આર્ટિકલ નો કોઈ પણ ભાગ પોતાના નામે અથવા નામ વગર પોતાના પેજ, બ્લોગ, વેબસાઈટ કે સોશિયલ મીડિયા માં મુકવો કે પ્રકાશિત નહિ. અથવા તો અમારા આર્ટિકલ ને ક્રેડિટ માં નામ આપી કોપી કરવો નહિ કે ક્યાંય પ્રકાશિત કરવો નહિ. જો તેમ છતાંય તમે આ સૂચના નું ઉલ્લંઘન કરશો તો તમારા વિરુદ્ધ ફોજદારી ફરિયાદ કે કોપી રાઈટ એક્ટ મુજબ ફરિયાદ કરવામાં આવી શકે છે.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

error: Content is protected !!