Adv K D Sheladiya - Arbitrator & Advocate

ક્રેડિટ કાર્ડ ફેર પ્રેક્ટિસ કોડ, 2005

Hits: 57

દરેક બેંક / એનબીએફસી પાસે ક્રેડિટ કાર્ડ કામગીરી માટે સારી રીતે દસ્તાવેજીકરણ નીતિ અને ફેર પ્રેક્ટિસ કોડ હોવું આવશ્યક છે. માર્ચ 2005 માં, આઇબીએ ક્રેડિટ કાર્ડ કામગીરી માટે ફેર પ્રેક્ટિસ કોડ જાહેર કર્યો હતો જેનો ઉપયોગ બેન્કો / એનબીએફસી દ્વારા કરી શકાય છે. બેંક / એનબીએફસીનો કોડ ઓછામાં ઓછો આ પરિપત્રમાં સમાવિષ્ટ સંબંધિત માર્ગદર્શિકાઓને તેમના ફેર પ્રેક્ટિસ કોડમાં સમાવવો જોઈએ. બેંક / એનબીએફસીએ તેની વેબસાઇટ્સ દ્વારા સમાવિષ્ટ સમાવિષ્ટ સમાવિષ્ટપણે 31, ઓગસ્ટ, 2005 સુધીમાં પ્રસારિત કરવો જોઈએ.

  1. ક્રેડિટ કાર્ડ જારી કરવું:

(ક) ક્રેડિટ કાર્ડ જારી કરતી વખતે, બેંકો / એનબીએફસી જવાબદાર હોવા જોઈએ અને કેવાયસીની બધી આવશ્યકતાઓ પૂર્ણ કર્યા પછી ફક્ત સ્વતંત્ર નાણાકીય માધ્યમ ધરાવતા લોકોને જ કાર્ડ આપવું જોઈએ. ડીએસએ / ડીએમએ અથવા અન્ય એજન્ટો તેમના વતી વ્યવસાય માંગે છે ત્યાં પણ કાર્ડ ઇશ્યુ કરનારી બેંક / એનબીએફસી, તમામ કેવાયસી આવશ્યકતાઓની પૂર્તિ માટે સંપૂર્ણપણે જવાબદાર રહેશે.

(બી) ઘણાં ક્રેડિટ કાર્ડ રાખવાથી કોઈપણ ગ્રાહકને ઉપલબ્ધ કુલ ધિરાણ વધે છે, બેન્કો / એનબીએફસી ગ્રાહકનાં સાધનોને ધ્યાનમાં રાખીને મહત્તમ ક્રેડિટ મર્યાદા નક્કી કરી શકે છે.

(સી) જ્યારે વિદ્યાર્થીઓ અને અન્ય કોઈ સ્વતંત્ર નાણાકીય સાધન વગરના વ્યક્તિઓને કાર્ડ આપવામાં આવતાં ન હોય, તો એડ-ઓન કાર્ડ એટલે કે જે મુખ્ય કાર્ડની પેટાકંપની છે તે સ્પષ્ટ સમજ સાથે જારી કરી શકાય છે કે જવાબદારી તેની હશે મુખ્ય કાર્ડ ધારક.

(ડી) કાર્ડ જારી કરતી વખતે, ક્રેડિટ કાર્ડના ઇશ્યુ અને ઉપયોગ માટેની શરતો અને શરતોનો ઉલ્લેખ સ્પષ્ટ અને સરળ ભાષામાં કરવો જોઈએ (પ્રાધાન્ય અંગ્રેજી, હિન્દી અને સ્થાનિક ભાષામાં) કાર્ડ વપરાશકર્તાને સમજી શકાય તેવું. સૌથી મહત્વપૂર્ણ નિયમો અને શરતો (એમઆઇટીસી) એ શરતોનો માનક સમૂહ તરીકે ઓળખાય છે.

પરિશિષ્ટમાં આપેલ મુજબ, પ્રકાશિત થવું જોઈએ અને સંભવિત ગ્રાહક / ગ્રાહકને બધા તબક્કાઓ પર એટલે કે માર્કેટિંગ દરમિયાન, એપ્લિકેશન સમયે, સ્વીકૃતિના તબક્કે (વેલકમ કીટ) અને મહત્વપૂર્ણ અનુગામી સંદેશાવ્યવહારમાં અલગથી જાહેરાત કરવી જોઈએ.

  1. વ્યાજ દર અને અન્ય શુલ્ક:

(ક) કાર્ડ આપનારાઓએ ખાતરી કરવી જોઈએ કે બીલ મોકલવામાં વિલંબ થતો નથી અને વ્યાજ વસૂલવાનું શરૂ થાય તે પહેલાં ગ્રાહકે ચુકવણી કરવા માટે પૂરતા દિવસો (ઓછામાં ઓછા દસ દિવસ) હોય છે.

(બી) કાર્ડ આપનારાઓએ કાર્ડ ઉત્પાદનો પર વાર્ષિક ટકાવારી દર (એપીઆર) ટાંકવું જોઈએ (છૂટક ખરીદી માટે અને રોકડ એડવાન્સ માટે, જો અલગ હોય તો). વધુ સારી સમજણ માટે એપીઆરની ગણતરીની રીત થોડા ઉદાહરણો સાથે આપવી જોઈએ. એપીઆર લેવામાં આવે છે અને વાર્ષિક ફી સમાન પ્રખ્યાત સાથે દર્શાવવી જોઈએ. આવા ચાર્જની ગણતરીની પદ્ધતિ અને દિવસોની સંખ્યા સહિતના અંતમાં ચુકવણી શુલ્ક. વ્યાજની ગણતરી માટે જે રીતે બાકી અવેતન રકમ શામેલ કરવામાં આવશે તે પણ તમામ માસિક નિવેદનોમાં ખાસ કરીને દર્શાવવી જોઈએ. કાર્ડ માન્ય રાખવા સૂચવેલ લઘુત્તમ રકમ ચૂકવવામાં આવી છે ત્યાં પણ, હિંમતભેર સૂચવવું જોઈએ કે ચુકવણીની નિયત તારીખ પછી, રકમ પર વ્યાજ લેવામાં આવશે.

(સી) બેંક / એનબીએફસીએ ક્રેડિટ કાર્ડ ધારકને કાર્ડ ઇશ્યૂ કરતી વખતે અને તેની સંમતિ મેળવવા માટે સ્પષ્ટ રીતે સૂચવેલ ન હોય તેવા કોઈપણ ચાર્જની વસૂલાત કરવી જોઈએ નહીં.

(ડી) ક્રેડિટ કાર્ડની બાકી ચૂકવણીની ચુકવણી માટેની નિયમો અને શરતો ઓછામાં ઓછી ચૂકવણી સહિત નિયત કરવી જોઈએ જેથી કોઈ નકારાત્મક orણમુક્તિ ન થાય તે સુનિશ્ચિત થાય.

(ઇ) ચાર્જમાં ફેરફાર (વ્યાજ સિવાય) ફક્ત સંભવિત અસરથી ઓછામાં ઓછી એક મહિનાની નોટિસ આપવામાં આવશે.

  1. ખોટા બીલો:

(ક) કાર્ડ આપતી બેંક / એનબીએફસીએ ખાતરી કરવી જોઈએ કે ગ્રાહકોને ખોટા બિલ ઉભા કરવામાં આવ્યાં નથી અને જારી કરવામાં આવશે નહીં. જો કોઈ ખોટું બિલ બહાર પાડવામાં આવે છે અને ગ્રાહકનો વિરોધ થાય છે, તો બેંક / એનબીએફસીએ ગ્રાહકની ફરિયાદોનું નિરાશાજનક રીતે નિવારણ કરવાની ભાવના સાથે, પખવાડિયાની મહત્તમ અવધિમાં, ગ્રાહકને વિલંબ કર્યા વિના સમજૂતી અને દસ્તાવેજી પુરાવા પ્રદાન કરવા જોઈએ.

(બી) વિલંબિત બિલિંગની વારંવારની ફરિયાદોને દૂર કરવા માટે, ક્રેડિટ કાર્ડ જારી કરતી બેંક / એનબીએફસી, તેના માટે બનાવેલ યોગ્ય સુરક્ષા સાથે, ખાતાઓના બીલ અને નિવેદનો ઓનલાઇન આપવાનું વિચારી શકે છે.

  1. ડીએસએ / ડીએમએ અને અન્ય એજન્ટોનો ઉપયોગ:

(ક) જ્યારે બેંકો / એનબીએફસી વિવિધ ક્રેડિટ કાર્ડ કામગીરીને આઉટસોર્સ કરે છે, ત્યારે તેઓએ ખૂબ કાળજી લેવી પડશે કે આવા સેવા પ્રદાતાઓની નિમણૂક ગ્રાહક સેવાની ગુણવત્તા સાથે અને બેંક / એનબીએફસીની ક્રેડિટ લિક્વિડિટી અને ઓપરેશનલ જોખમનું સંચાલન કરવાની ક્ષમતા સાથે સમાધાન ન કરે. સેવા પ્રદાતાની પસંદગીમાં, બેંક / એનબીએફસીને ગ્રાહકના રેકોર્ડની ગુપ્તતા, ગ્રાહકની ગોપનીયતાનો આદર અને debtણ સંગ્રહમાં યોગ્ય વ્યવહારનું પાલન કરવાની જરૂરિયાત દ્વારા માર્ગદર્શન આપવું પડશે.

(બી) ભારતીય બેન્ક એસોસિએશન (આઈબીએ) દ્વારા ઘડવામાં આવેલી ડાયરેક્ટ સેલ્સ એજન્ટ્સ (ડીએસએ) માટેના આચરણનો હેતુ આ હેતુ માટે બેંક / એનબીએફસી દ્વારા તેમના કોડ્સ બનાવવામાં મદદ કરી શકાય છે. બેંક / એનબીએફસીએ સુનિશ્ચિત કરવું જોઈએ કે ક્રેડિટ કાર્ડની કામગીરી માટે બેંક / એનબીએફસીની પોતાની આચારસંહિતાને બેંક / એનબીએફસીની વેબસાઇટ પર પ્રદર્શિત થવી જોઈએ અને કોઈપણ ક્રેડિટ માટે સરળતાથી ઉપલબ્ધ હોવી જોઈએ તે માટે તેમના ક્રેડિટ કાર્ડ ઉત્પાદનોના માર્કેટિંગ માટે તેમની દ્વારા રોકાયેલા ડીએસએ કાર્ડ ધારક.

(સી) બેંક / એનબીએફસી પાસે રેન્ડમ ચેક્સ અને રહસ્યમય ખરીદીની સિસ્ટમ હોવી જોઈએ કે જેથી તેમના એજન્ટોની કાળજી અને સંભાળ રાખવા માટે ખાસ કરીને ગ્રાહકોને વિનંતી કરવા જેવા આ માર્ગદર્શિકામાં શામેલ પાસાંઓને કાળજીપૂર્વક સંભાળવા અને તાલીમ આપવામાં આવી છે. કોલ કરવાના કલાકો, ગ્રાહકની માહિતીની ગોપનીયતા, ઓફર પર ઉત્પાદનની યોગ્ય નિયમો અને શરતો વગેરે.

  1. ગ્રાહક અધિકારોનું રક્ષણ:

ક્રેડિટ કાર્ડ ઓપરેશન્સના સંદર્ભમાં ગ્રાહકના અધિકારો મુખ્યત્વે વ્યક્તિગત ગોપનીયતા, અધિકારો અને જવાબદારીઓ સંબંધિત સ્પષ્ટતા, ગ્રાહકના રેકોર્ડ્સનું જતન, ગ્રાહકની માહિતીની ગુપ્તતા જાળવવા અને દેવું સંગ્રહમાં યોગ્ય વ્યવહાર સાથે સંબંધિત છે. કાર્ડ આપતી બેંક / એનબીએફસી તેમના તમામ એજન્ટો (ડીએસએ / ડીએમએ અને પુન: પ્રાપ્તિ એજન્ટો) ની ચુકવણી અથવા કમિશન માટેના મુખ્ય તરીકે જવાબદાર રહેશે.

  1. ફરિયાદોનું નિવારણ:

(એ) સામાન્ય રીતે, ગ્રાહકોને તેમની ફરિયાદો / ફરિયાદો પસંદ કરવા માટે 60 દિવસની સમયમર્યાદા આપવામાં આવી શકે છે.

(બી) કાર્ડ આપતી બેંક / એનબીએફસીએ બેંક / એનબીએફસીની અંદર ફરિયાદ નિવારણ મશીનરીની રચના કરવી જોઈએ અને ઇલેક્ટ્રોનિક અને પ્રિન્ટ મીડિયા દ્વારા તેના વિશે વ્યાપક પ્રચાર કરવો જોઈએ. ક્રેડિટ કાર્ડ બીલો પર બેંક / એનબીએફસીના નિયુક્ત ફરિયાદ નિવારણ અધિકારીના નામ અને સંપર્ક નંબરનો ઉલ્લેખ કરવો જોઈએ. નિયુક્ત અધિકારીએ સુનિશ્ચિત કરવું જોઈએ કે ક્રેડિટ કાર્ડ સબ્સ્ક્રાઇબર્સની અસલી ફરિયાદો વિલંબ સાથે સંકળાયેલા વિના તરત નિવારણ આવે.

(સી) બેંક / એનબીએફસીની ફરિયાદ નિવારણ પ્રક્રિયા અને ફરિયાદોનો જવાબ આપવા માટે નિયત સમયમર્યાદા બેંક / એનબીએફસીની વેબસાઇટ પર મૂકવી જોઈએ.

(ડી) જો ફરિયાદ નોંધાવવાની તારીખથી 60 દિવસની અંદર કોઈ ફરિયાદીને બેંક / એનબીએફસી તરફથી સંતોષકારક પ્રતિસાદ નહીં મળે, તો તેની ફરિયાદના નિવારણ માટે તેને સંબંધિત બેંકિંગ લોકપાલની કચેરીનો સંપર્ક કરવાનો વિકલ્પ હશે.

  1. આંતરિક નિયંત્રણ અને મોનિટરિંગ સિસ્ટમ્સ:

ગ્રાહક સેવાની ગુણવત્તા ચાલુ ધોરણે સુનિશ્ચિત થાય છે તેની ખાતરી કરવા માટે, બેંકો / એનબીએફસી, દરેક બેંક / એનબીએફસીમાં ગ્રાહક સેવા અંગેની સ્થાયી સમિતિ માસિક ધોરણે ક્રેડિટ કાર્ડની કામગીરીની સમીક્ષા કરી શકે છે જેમાં ક્રેડિટકાર્ડના અહેવાલો સહિતના અહેવાલો છે. સીઆઈબીઆઈએલ, ક્રેડિટ કાર્ડ સંબંધિત ફરિયાદો અને સેવાઓ સુધારવા અને ક્રેડિટ કાર્ડની કામગીરીમાં સુવ્યવસ્થિત વૃદ્ધિની ખાતરી કરવાનાં પગલાં લેવા. બેંકો / એનબીએફસીએ ક્રેડિટ કાર્ડ સંબંધિત ફરિયાદોનું વિગતવાર ત્રિમાસિક વિશ્લેષણ તેમના ટોચના મેનેજમેન્ટમાં મૂકવું જોઈએ.

પરિશિષ્ટ

  1. સૌથી મહત્વપૂર્ણ નિયમો અને શરતો (MITC):

(ક) ફી અને શુલ્ક
i. પ્રાથમિક કાર્ડ ધારક અને cardડ-cardન કાર્ડ ધારક માટેની ફીમાં જોડાઓ
ii. પ્રાથમિક અને એડ-ઓન કાર્ડ ધારક માટેની વાર્ષિક સભ્યપદ ફી
iii. કેશ એડવાન્સ ફી
iv. અમુક વ્યવહારો માટે સેવા શુલ્ક લેવામાં આવે છે
v. વ્યાજ મુક્ત (ગ્રેસ) અવધિ
vi . બંને ફરતા શાખ અને રોકડ એડવાન્સિસ માટે નાણાં શુલ્ક
vii. વધારે વ્યાજ ચાર્જ – માસિક અને વાર્ષિક ધોરણે આપવાના
viii. ડિફોલ્ટના કિસ્સામાં ચાર્જ

(બી) ખેંચવાની મર્યાદા
i. ક્રેડિટ મર્યાદા
ii. ઉપલબ્ધ ક્રેડિટ મર્યાદા
iii. રોકડ ઉપાડની મર્યાદા

(સી) બિલિંગ
i. બિલિંગ નિવેદનો – સમયાંતરે અને મોકલવાની રીત
ii. ચૂકવવાપાત્ર ન્યૂનતમ રકમ
iii. ચુકવણી ની રીત
iv. બિલિંગ વિવાદોનું ઠરાવ
v. કાર્ડ જારી કરનારના 24 કલાક કોલ સેન્ટરોનો સંપર્ક વિગત
vi. ફરિયાદો નિવારણ વૃદ્ધિ – સંપર્ક કરવા અધિકારીઓની વિગત

(ડી) ડિફોલ્ટ
i. ડિફોલ્ટના કિસ્સામાં પુનoveryપ્રાપ્તિ પ્રક્રિયા
ii. કાર્ડ ધારકની મૃત્યુ / કાયમી અસમર્થતાના કિસ્સામાં બાકી બાકી રકમ
iii. કાર્ડ ધારક માટે ઉપલબ્ધ વીમા કવર અને નીતિના સક્રિયકરણની તારીખ

(ઈ) કાર્ડ સભ્યપદ સમાપ્ત / રદ કરવું
i. કાર્ડ ધારક દ્વારા કાર્ડ સોંપવાની કાર્યવાહી – સૂચનાના કારણે

(એફ) કાર્ડની ખોટ / ચોરી / દુરૂપયોગ
i. કાર્ડની રજૂઆત કરનારને જાણ / ખોટ / ચોરી / કાર્ડનો ખોટો ઉપયોગ કરવાની સૂચનાની સ્થિતિમાં કાર્યવાહી કરવામાં આવશે
ii. ઉપરોક્ત (i) ના કિસ્સામાં કાર્ડ ધારકની જવાબદારી

(જી) જાહેરાત
i. કાર્ડ ધારકની સાથે અને તેની મંજૂરી વિના કાર્ડ હોલ્ડરને લગતી માહિતીનો પ્રકાર

  1. એમઆઈટીસીનો ખુલાસો:

સ્ટેજ વસ્તુઓ જાહેર કરવા માટે:
(i) આઇટમ નંબરના માર્કેટિંગ દરમિયાન: એ
(ii) એપ્લિકેશન સમયે આઇટમ નંબર: એ, ઇ અને જી
(iii) વેલકમ કિટ આઇટમ નંબર: બધી વસ્તુઓ એક થી જી
(iv) બિલિંગ આઇટમ નંબર પર: એ, બી અને સી,
(v) ચાલુ ધોરણે નિયમો અને શરતોમાં કોઈપણ ફેરફાર

Facebook Comments

તમે લેખ www.kdsheladiya.com ના માધ્યમથી વાંચી રહ્યા છો, અમારો લેખ વાચવા બદલ આપનો આભાર. જો તમને લેખ ગમ્યો હોય તો શેર કરી વધુમાં વધુ લોકો સુધી પહોંચાડો અને તમારા પ્રતિભાવો કોમેન્ટમાં આપજો.

જાહેર સૂચના: કોઈ પણ વ્યક્તિ-વેબસાઈટ કે સોશિયલ મીડિયા યુઝરે અમારો આ આર્ટિકલ અમારી લેખિત પરવાનગી વિના કોપી કરવો નહિ કે આ આર્ટિકલ નો કોઈ પણ ભાગ પોતાના નામે અથવા નામ વગર પોતાના પેજ, બ્લોગ, વેબસાઈટ કે સોશિયલ મીડિયા માં મુકવો કે પ્રકાશિત નહિ. અથવા તો અમારા આર્ટિકલ ને ક્રેડિટ માં નામ આપી કોપી કરવો નહિ કે ક્યાંય પ્રકાશિત કરવો નહિ. જો તેમ છતાંય તમે આ સૂચના નું ઉલ્લંઘન કરશો તો તમારા વિરુદ્ધ ફોજદારી ફરિયાદ કે કોપી રાઈટ એક્ટ મુજબ ફરિયાદ કરવામાં આવી શકે છે.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

error: Content is protected !!