Adv K D Sheladiya - Arbitrator & Advocate

જો પોલીસે તમારી ધરપકડ કરી છે, તો તમને ક્યાં અધિકારો મળવાપાત્ર છે ? જાણો વિગતવાર માહિતી…

Hits: 363

અહીં આપણે “ડી. કે. બાસુ વિરુદ્ધ પશ્ચિમ બંગાળ રાજ્ય” ના કેસ ની ચર્ચા કરીશું. આ કેસ નું જજમેન્ટ આપતી વખતે નામદાર સુપ્રીમ દ્વારા પોલીસ અટકાયત ના દિશાનિર્દેશ નક્કી કરવા માં આવ્યા હતા. આ જજમેન્ટ રીપોર્ટેબલ જજમેન્ટ હોવાથી કાયદા તરીકે પણ તેને સ્વીકારવામાં આવે છે. અને તેથી જ તેના દિશાનિર્દેશો નું પાલન થવું જ જોઈએ.

પોલીસ અધિકારીઓ દ્વારા ત્રાસ ગુજારવાની સંભાવનાને નાબૂદ કરવા માટે યોગ્ય માર્ગદર્શિકા જારી કરવાના વિવિધ પ્રયાસો છતાં, કસ્ટોડિયલ મૃત્યુ અને પોલીસ અત્યાચારના વારંવાર બનાવ બન્યા છે. સર્વોચ્ચ અદાલતે આ કેસમાં કેટલીક દિશાનિર્દેશો જારી કરી હતી જેની ધરપકડ અથવા અટકાયતના તમામ કેસો હેઠળ પાલન કરવામાં આવે છે.

મહત્વપૂર્ણ માર્ગદર્શિકા નીચે મુજબ છે.

ધરપકડના કારણો જાણવાનો મૂળભૂત અધિકાર:

ધરપકડ થનાર વ્યક્તિને સીઆરપીસીની કલમ 50 અને ભારતીય બંધારણની કલમ 22 મુજબ ધરપકડના કારણોની જાણકારી હોવી જ જોઇએ. ધરપકડના કારણોની જાણકારી આપવી એ વ્યક્તિનો મૂળભૂત અધિકાર છે.

જામીન નો અધિકાર:

ગુનો જામીનપાત્ર છે કે બિનજામીનપાત્ર છે કે કેમ તે વ્યક્તિને જાણ કરવી તે પ્રભારી અધિકારીની ફરજ છે. જામીનપાત્ર ગુનાઓ એ ગુનો છે જેમાં વ્યક્તિને જામીન આપવાનો અધિકાર છે જ્યારે બિનજામીનપાત્ર ગુનામાં તે અદાલતની મુનસફી પર હોય છે.

વ્યક્તિની ધરપકડ:

કલમ 41 અંતર્ગત પોલીસને વોરંટ વિના વ્યક્તિની ધરપકડ કરવાની શક્તિ છે જ્યાં તાત્કાલિક ધરપકડની જરૂર છે અને મેજિસ્ટ્રેટ પાસે જઈને વોરંટ મેળવવા માટે સમય નથી. ઉદાહરણ તરીકે, જ્યાં કોઈ ખતરનાક વ્યક્તિ દ્વારા કોઈ ગંભીર ગુનો કરવામાં આવ્યો હોય અને તાત્કાલિક ધરપકડ ન થાય ત્યાં સુધી તેના છટકી જાય તેવી સંભાવનાઓ છે. પાછળથી પોલીસ અધિકારીઓ દ્વારા આપવામાં આવેલી સત્તાના દુરૂપયોગને કારણે, આ વિભાગમાં સુધારો થયો અને ધરપકડ જરૂરી છે કે નહીં તે નક્કી કરતી વખતે પોલીસ અધિકારી જેવા અધિકારીઓની શક્તિ પર પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો. જો વિશ્વસનીય માહિતી પ્રાપ્ત થાય તો સૂચના થવી જોઈએ (વિભાગ 41 એ).

વકીલને મળવાનો અધિકાર:

ધરપકડ કરાયેલ વ્યક્તિને સીઆરપીસીની કલમ 41 (ડી) અને કલમ 303 હેઠળ પૂછપરછ દરમિયાન તેની પસંદગીના વકીલને મળવાનો અધિકાર છે.

ધરપકડની જાણ કરવાનો અધિકાર:

ધરપકડ કરાયેલ વ્યક્તિને સીઆરપીસીની કલમ 50 હેઠળ તેના પરિવારના સભ્ય, સંબંધી અથવા મિત્રને તેની ધરપકડની જાણ કરવાનો અધિકાર છે.

ધરપકડના 24 કલાકમાં કોર્ટમાં રજુ:

ગેરકાયદેસર ધરપકડ અટકાવવા મેજિસ્ટ્રેટ સમક્ષ રજૂઆત કર્યા વિના ધરપકડ કરાયેલ વ્યક્તિનો 24 કલાકથી વધુ સમય સુધી અટકાયત ન કરવાનો અધિકાર છે. આ અધિકાર બંધારણની કલમ 22 હેઠળ વ્યક્તિનો મૂળભૂત અધિકાર પણ છે.

પોલીસ તપાસ દરમિયાન ચૂપ રહેવાનો અધિકાર:

ધરપકડ કરાયેલ વ્યક્તિને ભારતીય બંધારણની કલમ 20(3) દ્વારા પૂરા પાડવામાં આવેલી પોલીસ તપાસ દરમિયાન ચૂપ રહેવાનો અધિકાર છે. જેથી પોલીસ તેની સામે કોઈ કડક કે ગેરકાયદેસર કાર્યવાહી કરી ન શકે.

Facebook Comments

તમે લેખ www.kdsheladiya.com ના માધ્યમથી વાંચી રહ્યા છો, અમારો લેખ વાચવા બદલ આપનો આભાર. જો તમને લેખ ગમ્યો હોય તો શેર કરી વધુમાં વધુ લોકો સુધી પહોંચાડો અને તમારા પ્રતિભાવો કોમેન્ટમાં આપજો.

જાહેર સૂચના: કોઈ પણ વ્યક્તિ-વેબસાઈટ કે સોશિયલ મીડિયા યુઝરે અમારો આ આર્ટિકલ અમારી લેખિત પરવાનગી વિના કોપી કરવો નહિ કે આ આર્ટિકલ નો કોઈ પણ ભાગ પોતાના નામે અથવા નામ વગર પોતાના પેજ, બ્લોગ, વેબસાઈટ કે સોશિયલ મીડિયા માં મુકવો કે પ્રકાશિત નહિ. અથવા તો અમારા આર્ટિકલ ને ક્રેડિટ માં નામ આપી કોપી કરવો નહિ કે ક્યાંય પ્રકાશિત કરવો નહિ. જો તેમ છતાંય તમે આ સૂચના નું ઉલ્લંઘન કરશો તો તમારા વિરુદ્ધ ફોજદારી ફરિયાદ કે કોપી રાઈટ એક્ટ મુજબ ફરિયાદ કરવામાં આવી શકે છે.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

error: Content is protected !!