Adv K D Sheladiya - Arbitrator & Advocate

ગુજરાત રાજ્ય માનવાધિકાર આયોગ વિષે પ્રાથમિક માહિતી

Hits: 77

ગુજરાત રાજ્ય માનવાધિકાર આયોગની રચના

ગુજરાત રાજ્ય માનવાધિકાર આયોગની રચના ગૃહ વિભાગની સૂચના નંબર GG/52/2006/HRC/1094/ GOI-I (Part-2)/N હેઠળ તારીખ 12/7/2006 ના રોજ થી કરવામાં આવી છે. માનવાધિકાર અધિનિયમ, 1993 ની કલમ 21 (5) માં ઉલ્લેખ કર્યા મુજબ, તેમાં ફક્ત સૂચિ -2 (રાજ્ય સૂચિ) અને સૂચિ -3 માં નોંધાયેલા પ્રવેશોથી સંબંધિત બાબતોમાં માનવાધિકારના ઉલ્લંઘનની તપાસ કરવી જરૂરી છે.

બંધારણની કલમ 246 ની સાતમી શેડ્યૂલમાં (સમકાલીન સૂચિ), પરંતુ કમિશન કોઈ પણ કાયદા હેઠળ રાજ્યના આયોગ અથવા અન્ય કોઈ કમિશનની જેમ કાયદા હેઠળ રચાયેલ હોય તે બાબતે પૂછપરછ કરશે નહીં. [કલમ-36 ((1)] ગુજરાત રાજ્ય માનવાધિકાર આયોગની રચનાના આધારે રાજ્ય પંચે 12 સપ્ટેમ્બર, 2006 થી કામ કરવાનું શરૂ કર્યું છે.

ચેર પર્સન અને મેમ્બર



વિઝન – મિશન – મૂલ્યો – ભૂમિકા

વિઝન:-

એક સમુદાય બનાવવામાં મદદ કરવા માટે જ્યાં દરેક વ્યક્તિ સમાન તક અને માનવાધિકારના મૂલ્યોનો આદર કરે અને સમજે

મિશન:-

અમારી દ્રષ્ટિ હાંસલ કરવા માટે, અમે અન્ય લોકો સાથે ભેદભાવને દૂર કરવા અને એક સમુદાય બનાવવા માટે કાર્ય કરીએ છીએ જે માનવાધિકાર અને સમાન તકનો આદર અને પ્રોત્સાહન આપે છે

મૂલ્યો:-

દરેક સમયે, કમિશનના મૂલ્યો અમારી પ્રથાને માર્ગદર્શન આપે છે. કમિશન બનવાનો પ્રયત્ન કરે છે:

(1) ફેર
(2) પ્રોએક્ટિવ
(3) સહયોગપૂર્ણ
(4) પારદર્શક
(5) અસરકારક

ભૂમિકા:-

(1) વાજબી પરિણામો પર કેન્દ્રિત વ્યૂહાત્મક નિયમનકાર
(2) ધોરણો અને સારી પ્રથાઓનો પ્રમોટર
(3) બુદ્ધિ અને નવીનતાનું અધિકૃત કેન્દ્ર
(4) વિશ્વસનીય ભાગીદાર



માનવ અધિકાર – મૂ્ળભૂત અધિકારો

  • માનવ અધિકારોનાં મૂળ નૈસર્ગિક કાયદામાંછે.નૈસર્ગિક કાયદો માણસના કેટલાક જન્મજાત કે નિસર્ગદત્ત અધિકારોને માન્ય રાખે છે.
  • મનુષ્ય નિસર્ગનું ઉત્કૃષ્ટ  સર્જન છે .કુદરતે જ માણસને કેટલાક અંતર્નિહિત અધિકારો બક્ષ્યા છે.તેથી માણસ આવા અધિકારો ભોગવે તે સાવ કુદરતૂ ગણાયું છે.
  • મનુષ્ય બધે એક સમાન અને વિશ્વવ્યાપી હોવાથી આ નૈસર્ગિક અધિકારો સર્વ સ્થળે રહેલા માણસના નૈસર્ગિક અધિકારો છે.
  • મનુષ્યનું જીવન કુદરતની મહાન ભેટ છે.તેથી તે જીવનનો આ અધિકાર ધરાવે છે.સાથે તે જીવનના અન્ય અંગભૂત તત્વો;  જેવા કે વિકાસ, શિક્ષણ, આરોગ્ય, કલ્યાણ, સલામતી, સ્વાતંત્ર્યો, પર્યાવરણ; વગેરે પરવ્તે પણ અધિકાર ધરાવે છે.
  • ખુદ શાસક પણ આ નૈસર્ગિક કાયદો,એટલે ધર્મથી,બંધાયેલો હતો.તે તેનાથી નીચેની પાયરીએ હતો.
  • નૈસર્ગિક કાયદો શાસક/રાજયના કાયદાથી ચઢિયાતો માનતો હતો.તેથી શાસક/રાજય વ્યક્તિને તેના નૈસર્ગિક અધિકારોથી વંચિત નકારી શકે નહિ.આ અર્થમાં આ અધિકારો કોઈથી છીનવી લઈ શકાય નહિ તેવા હતા.
  • મોટા ભાગના આ નૈસર્ગિક અધિકારો માનવ અધિકારો તરીકે માન્ય અખાયા છે.મોટા ભાગના માનવ અધિકારોને મૂળભૂત અધિકારોની છાપ લગાવવામાં આવી છે કેટલાક માનવ અધિકારો

(દા.ત.ભારતમાં મિલકત ધરાવવાનો અધિકાર)બંધારણીય અધિકારો બનાવાયા છે તથા અન્ય કેટલાક અધિકારો રાજયના ધારા અન્વયે બક્ષવામાં આવ્યા છે.

આ બધા અધિકારોની પિરામીડ જેવી ગોઠવણી નીચે મુજબ છે.

(1) કાનૂની/ધારાબધ્ધ અધિકારો
(2) બંધારણીય અધિકાર(દા.ત.મિલકત ધરાવવાનો અધિકાર)
(3) મૂળભૂત અધિકારો+રાજયનીતિના માર્ગદર્શક સિદ્ધાંતો (ભારતના બંધારણ અન્વયેઃ એક અમલપાત્ર બીજા નહિ)
(4) આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદા અન્વયે મળતા માનવ અધિકારો



માનવાધિકાર અધિનિયમ, 1993 માં માનવાધિકારની વ્યાખ્યા કેવી રીતે આપવામાં આવે છે?

માનવાધિકાર અધિનિયમ, 1993 ના કલમ 2 ની શરતમાં (ત્યારબાદ તેને ‘એક્ટ’ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે), “માનવાધિકાર” નો અર્થ જીવન, સ્વતંત્રતા, સમાનતા અને બંધારણ હેઠળની બાંયધરીકૃત વ્યક્તિના ગૌરવને લગતા અથવા મૂર્ત સ્વરૂપવાળો અધિકાર છે. આંતરરાષ્ટ્રીય કરારમાં અને ભારતમાં અદાલતો દ્વારા લાગુ કરી શકાય તેવા.

શું આયોગ સ્વાયત્ત(સ્વતંત્ર) છે?

હા, કમિશનની સ્વાયતતા તેના અધ્યક્ષ અને સભ્યોની નિમણૂક કરવાની પદ્ધતિ, તેમની કાર્યકાળની નિશ્ચિતતા અને કાયદાકીય બાંયધરી, તેઓને આપવામાં આવેલી સ્થિતિ અને કમિશનને જવાબદાર કર્મચારીઓની રીતથી પ્રાપ્ત થાય છે. – તેની તપાસ એજન્સી સહિત – નિમણૂક કરવામાં આવશે અને પોતાનું સંચાલન કરશે. અધિનિયમની કલમ 32 માં આયોગની આર્થિક સ્વાયતતાની જોગવાઈ છે.

રાજ્યપાલ દ્વારા અધ્યક્ષ, વિધાનસભાના અધ્યક્ષ, ગૃહ પ્રધાન, વિધાનસભામાં વિપક્ષી નેતાઓને સભ્ય તરીકે સમાવિષ્ટ કરેલી સમિતિની ભલામણોના આધારે રાજ્યપાલ દ્વારા પંચના અધ્યક્ષ અને સભ્યોની નિમણૂક કરવામાં આવે છે.

કમિશન દ્વારા કયા અહેવાલો / ભલામણો મોકલવામાં આવ્યા છે તે સત્તા / રાજ્ય સરકારની જવાબદારી શું છે?

ઓથોરિટી / રાજ્ય સરકારે કમિશનના અહેવાલમાં / ભલામણો પર લેવામાં આવેલી પોતાની ટિપ્પણીઓ / કાર્યવાહીને એક મહિનાની અવધિમાં અથવા આવા અન્ય વિસ્તૃત અવધિમાં કમિશન યોગ્ય ગણી શકે તેવું સૂચવવું પડશે.

કમિશન ક્યાં સ્થિત છે અને તેના સંપર્ક નંબરો શું છે?

Block No 1, 4/5th Floor,
Karmayogi Bhavan, Sector-10/A,
Gandhinagar – 382010
Website : https://gshrc.gujarat.gov.in
E-mail : ds-hurc@gujarat.gov.in,
commi-hurc@gujarat.gov.in
Contact : 079-23257546
Fax: 079-23257596



Facebook Comments

તમે લેખ www.kdsheladiya.com ના માધ્યમથી વાંચી રહ્યા છો, અમારો લેખ વાચવા બદલ આપનો આભાર. જો તમને લેખ ગમ્યો હોય તો શેર કરી વધુમાં વધુ લોકો સુધી પહોંચાડો અને તમારા પ્રતિભાવો કોમેન્ટમાં આપજો.

જાહેર સૂચના: કોઈ પણ વ્યક્તિ-વેબસાઈટ કે સોશિયલ મીડિયા યુઝરે અમારો આ આર્ટિકલ અમારી લેખિત પરવાનગી વિના કોપી કરવો નહિ કે આ આર્ટિકલ નો કોઈ પણ ભાગ પોતાના નામે અથવા નામ વગર પોતાના પેજ, બ્લોગ, વેબસાઈટ કે સોશિયલ મીડિયા માં મુકવો કે પ્રકાશિત નહિ. અથવા તો અમારા આર્ટિકલ ને ક્રેડિટ માં નામ આપી કોપી કરવો નહિ કે ક્યાંય પ્રકાશિત કરવો નહિ. જો તેમ છતાંય તમે આ સૂચના નું ઉલ્લંઘન કરશો તો તમારા વિરુદ્ધ ફોજદારી ફરિયાદ કે કોપી રાઈટ એક્ટ મુજબ ફરિયાદ કરવામાં આવી શકે છે.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

error: Content is protected !!